“महाराष्ट्र बनत आहे भारताचे कॉरगेटेड बॉक्स हब; २०३४ पर्यंत बाजार १९.४ अब्ज डॉलरवर!”

महाराष्ट्र हे भारतातील प्रमुख कॉरगेटेड बॉक्स उत्पादन आणि वापर केंद्र आहे. मुंबई मेट्रोपॉलिटन रीजन, पुणे-चाकण ऑटो क्लस्टर, नागपूर आणि औरंगाबाद येथे मोठ्या प्रमाणात युनिट्स कार्यरत आहेत. JNPT बंदरामुळे निर्यातीला चालना मिळते. भारतातील कॉरगेटेड बॉक्स बाजार २०२५ मध्ये सुमारे ८.६ अब्ज डॉलरचा होता आणि २०३४ पर्यंत १९.४ अब्ज डॉलरपर्यंत पोहोचण्याची शक्यता आहे, CAGR सुमारे ९.२१%. महाराष्ट्र यात आघाडीवर आहे.

भारतातील पॅकेजिंग उद्योगात सध्या आमूलाग्र बदल होत असून, यामध्ये ‘कॉरगेटेड बॉक्स’ (पुठ्ठ्याचे बॉक्स) निर्मिती क्षेत्र वेगाने विस्तारत आहे. उत्तम भौगोलिक स्थान, मजबूत औद्योगिक पाया आणि प्रगत लॉजिस्टिक्स सुविधांमुळे महाराष्ट्र हे भारतातील प्रमुख कॉरगेटेड बॉक्स उत्पादन आणि वापराचे सर्वात मोठे केंद्र (Hub) बनले आहे.

महाराष्ट्रातील प्रमुख औद्योगिक क्लस्टर्स आणि व्याप्ती

राज्यात विविध क्षेत्रांतील उद्योगांची संख्या मोठी असल्याने पॅकेजिंग बॉक्सची मागणी सातत्याने वाढत आहे. महाराष्ट्रात प्रामुख्याने चार भागांत या उद्योगांचे मोठे जाळे पसरले आहे:

1.मुंबई मेट्रोपॉलिटन रीजन (MMR): मुंबई आणि ठाणे-भिवंडी परिसर हा ई-कॉमर्स, एफएमसीजी (FMCG) आणि फार्मास्युटिकल कंपन्यांचे मुख्य केंद्र असल्याने येथे पॅकेजिंग बॉक्सचा वापर मोठ्या प्रमाणात होतो.

2.पुणे-चाकण ऑटो क्लस्टर: पुणे आणि चाकण परिसरातील वाहन निर्मिती (Automotive) आणि इलेक्ट्रॉनिक्स उद्योगांना भारी वजनाचे आणि मजबूत (Heavy-duty) कॉरगेटेड बॉक्स लागतात. यासाठी पुण्यात अत्याधुनिक ऑटोमॅटिक प्लांट्स कार्यरत आहेत.

3.नागपूर आणि औरंगाबाद (छत्रपती संभाजीनगर): मध्य भारतातील दळणवळणाचे केंद्र असलेल्या नागपूरमध्ये लॉजिस्टिक्स पार्कमुळे आणि औरंगाबादमध्ये औषध निर्मिती व कृषी-प्रक्रिया (Agro-processing) उद्योगांमुळे कॉरगेटेड बॉक्सच्या मागणीत मोठी वाढ झाली आहे.

निर्यातीला चालना देणारे जेएनपीटी (JNPT) बंदर

महाराष्ट्राला लाभलेल्या विस्तीर्ण समुद्रकिनाऱ्याचा आणि ‘जवाहरलाल नेहरू पोर्ट ऑथॉरिटी’ (JNPT) या देशातील सर्वात मोठ्या कंटेनर बंदराचा या उद्योगाला मोठा फायदा होतो. कृषी उत्पादने, कापड, अभियांत्रिकी वस्तू आणि औषधांची मोठ्या प्रमाणावर निर्यात जेएनपीटी बंदराद्वारे होते. आंतरराष्ट्रीय मानकांनुसार मालाच्या सुरक्षित वाहतुकीसाठी दर्जेदार ३-प्लाय, ५-प्लाय आणि ७-प्लाय कॉरगेटेड बॉक्स आवश्यक असतात, ज्यामुळे स्थानिक उत्पादकांना जागतिक दर्जाचे बॉक्स तयार करण्याची मोठी संधी मिळाली आहे.

Source : https://www.imarcgroup.com/india-corrugated-boxes-market